Sarız, Kayseri ilinin bir ilçesidir. Türk kilim kültürünün yaşatıldığı bir
ilçedir. Doğal kaynak sularıyla Türkiye'nin ender su kaynaklarından biridir.
Tarihi
İlçenin tarihi çok eskilere dayanmaktadır. M.Ö. 700'lü yıllara kadar uzanmaktadır.
Kilikya, Bizans İmparatorluğu ve beyliklerden Dulkadiroğulları Beyliği hakimiyetinde
kalmış olup, Osmanlı İmparatorluğuna Yavuz Sultan Selim döneminde dahil edilmiştir.
Adana yöresinde yaşamakta olan Avşar boylarından bir kısmı Sarız yaylalarında göçebe
hayatı yaşarken 1840'lı yıllarda yerleşik hayata geçmişlerdir. Sarız 1946 Tarihinde
ilce olarak kurulmuştur bu Tarihe kadar Sarız Kayserinin Pınarbası ilcesine bir
Köy olarak bağlıymıs. Sarız ilçesinin içinden geçen Sarız Çayı mevcuttur. Avşarlar
çay etrafında biten çimenlere Öz ismi verdiklerinden ve ilkbaharda çay etrafında
sarı güzel Çiçekler yetiştiği için Halk dilinde Sarıöz ismiyle söylenerek Sarız
ismine dönüştüğü rivayet edilmektedir. Bu isim yörenin genel adı olup, merkezin
eski adı Köyyeridir. Son yıllarda okuma oranı hızla artmakta olup dan %98 e kadar
çıkmıştır.Ayrıca 1972'de asılan THKO önderi Hüseyin İnan'da buralıdır(1949-1972).
Coğrafi yapısı
Sarız ilçesi, il merkezinin doğusunda, 128 km uzaklıkta bulunmaktadır. Coğrafi bakımdan
iç anadolu, doğu anadolu ve akdeniz bölgesinin kesiştiği bölümde yer almaktadır.
Sarız, Kayseri'nin Tomarza ve Pınarbaşı, Sivas'ın Gürün, Adana'nın Tufanbeyli, Kahramanmaraş'ın
Afşin ve Göksun ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin yüzölçümü 1410 km² olup, deniz
seviyesinden 1530 metre yüksektedir. İlçenin batısı Tahtalı dağları, doğusu Binboğa
dağları, kuzeyi ise Soğanlı, Koçdağı ve Maşat dağları ile çevrilidir. İlçe ekonomik
ve coğrafi yapı itibariyle tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Sarız ilçesi karasal
iklim koşullarını taşımaktadır. İlçede kışları çok soğuk, yağışlı ve çetin geçmekte,
yazları kurak ve serindir. 2003 yılında en yüksek hava sıcaklığı ortalama 33 derece,
en düşük hava sıcaklığı -24.1 derece olmuştur. İlçenin bitki örtüsü keven, kirpi
otu, yabani ayrık otundan ibaret olup, yer yer ardıç, meşe ve kısa boylu fundalık
orman örtüsüyle kaplıdır. Dağlarda yoğun erozyon ve toprak derinliğinin azlığı nedeniyle
fazla bitki bulunmamaktadır. Başlıca akarsuyu, Seyhan Nehrinin bir kolu olan Sarız
Çayıdır.
İdari Yapı
İlçenin 1 merkez ve 1 kasaba belediyesi olmak üzere iki adet belediyesi mevcuttur.
İlçenin 37 köyü ve 5 mezrası bulunmaktadır. İlçe merkezinde 8 mahalle, Yeşilkent
belediyesinde ise 4 mahalle olmak üzere 12 mahallesi mevcuttur. 2000 yılı genel
nüfus sayımına göre ilçenin merkez ve köylerinde 14.596 kişi yaşamaktadır. Bu nüfusun
4.404'ü ilçe merkezinde 10.192 kişi kasaba ve köylerde yaşamaktadır. İlçe devamlı
göç vermektedir. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde -19.47, köylerde
ise –33.11 olup, toplamda ise -29.19 nüfus azalması görülmektedir. Özellikle bazı
köylerin % 80'i yabancı ülkelerde yaşamaktadır. Yurtdışına gidemeyenler ise genelde
Kayseri şehir merkezine, İstanbul, Ankara, Bursa ve Balıkesir başta olmak üzere
büyük kentlere göç etmektedir. İlçe nüfusu 1990 sayımından bu yana 4.919 kişi göç
vermiştir.
Ekonomik Yapı
İlçe, coğrafi yapısı itibariyle tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Yaygın olarak
kilim ve halı dokumacılığı yapılmaktadır. İlçe merkezi ve köylerde büyükbaş hayvan,
küçükbaş hayvan ile 12.000 civarında arı kolonisi mevcuttur. Ayrıca havuzlu su ürünleri
yetiştiriciliği yapılmaktadır. İlçenin ekilebilir tarım arazisi 60.000 hektardır.
Çiftçiler buğday, nohut, mercimek ve şeker pancarı ekmektedir. Tarımda modernizasyon
yeterli değildir. Birkaç köyün dışında sulama kanalı yoktur. İlçede önemli bir sanayi
yatırımı bulunmamaktadır. Birkaç un değirmeni, soğuk demir atölyeleri ve oto tamir
atölyeleri bulunmaktadır. İlçede herhangi bir sanayi yapısı ve iş sahası bulunmadığından
ilçede işsizlik sorunu hat safhadadır. Karapınar, Çavdar ve Kıskaçlı köylerinde
kömür rezervi bulunmaktadır. Bunlardan Tekneli köyü Cesurlar mezrasındaki kömür
rezervi özel sektör tarafından işletilmeye başlanılmıştır. İlçede diğer gelir kaynakları
olarak el dokuma Kök boyalı Sarız kilimleri Türkiye’de ün yapmıştır. Vatandaşların
kendi evlerinde kurmuş oldukları tezgahlarda kilim dokuyarak ev ekonomisine katkıda
bulunmaktadırlar.
Köyleri
Sarız köyleri ve nüfusları -Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Verileri-(2007)
|
Köy |
Nüfus |
|
Akoluk |
38 |
|
Altısöğüt |
118 |
|
Ayranlık |
216 |
|
Büyükörtülü |
88 |
|
Büyüksöbeçimen |
349 |
|
Çağşak |
273 |
|
Çavdar |
184 |
|
Çörekdere |
569 |
|
Dallıkavak |
191 |
|
Damızlık |
389 |
|
Darıdere |
104 |
|
Dayıoluk |
158 |
|
Değirmentaş |
105 |
|
Fettahdere |
288 |
|
Gerdekmağara |
229 |
|
Gümüşali |
81 |
|
İncemağara |
125 |
|
Kemer |
453 |
|
Karakoyunlu |
46 (Yeşilkent Kasabasına Mahalle olmuştur) |
|
Karapınar |
272 |
|
Karayurt |
272 |
|
Kırkısrak |
456 |
|
Kıskaçlı |
91 |
|
Kurudere |
105 |
|
Küçükkabaktepe |
60 |
|
Küçükörtülü |
45 |
|
Küçüksöbeçimen |
98 |
|
Mirzaağa |
83 |
|
Mollahüseyinler |
203 |
|
Oğlakkaya |
196 |
|
Ördekli |
118 |
|
Sancakağıl |
91 |
|
Tavlaköy |
316 |
|
Tekneli |
504 |
|
Yaylacı |
294 |
|
Yedioluk |
144 |
|
Yeşilkent (kasaba) |
1.008 |
|